Yangın Algılama Sistemleri Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Detaylar

Yangın algılama sistemi, bir binanın “erken uyarı sinir sistemi” gibidir. Sprinkler yangınla savaşır, söndürme sistemi müdahale eder; fakat yangını ilk fark eden sistem yangın algılamadır. Bu nedenle projedeki küçük bir hata, yangın anında sistemin çalışmaması değil, geç çalışması gibi çok daha tehlikeli bir sonuca yol açabilir.

Yangın projelerinde yapılan hataların çoğu cihaz seçiminden değil; kablolama, yerleşim ve senaryo kurgusundan kaynaklanır. Aşağıda, tasarım ve saha kontrolünde özellikle dikkat edilmesi gereken noktalar yer almaktadır.

1) Adresli ve Konvansiyonel Sistemlerin Doğru Seçilmesi

Yangın algılama sistemleri iki ana yapıya ayrılır:

Konvansiyonel Sistem

• Bölgesel çalışır (zone mantığı)

• Hangi dedektörün algıladığını söylemez, sadece hangi bölge olduğunu belirtir

• Küçük binalar için uygundur

Kullanım yerleri:

• küçük atölyeler

• depolar

• küçük işyerleri

• 2-3 katlı küçük yapılar

Adresli Sistem

• Her dedektörün adresi vardır

• Yangının tam noktasını bildirir

• Senaryo kurmaya uygundur

Kullanım yerleri:

• hastaneler

• AVM’ler

• oteller

• rezidanslar

• yüksek katlı binalar

Yanlış sistem seçimi en sık yapılan projelendirme hatalarından biridir.Büyük bir binada konvansiyonel sistem kullanılması, yangın yerinin bulunmasını geciktirir ve tahliyeyi zorlaştırır.

2) Kablolama: Yangın Algılama Sisteminin En Kritik Noktası

Yangın algılama sistemlerinde cihazdan çok kablo hayati önem taşır. Çünkü yangın sırasında ilk zarar gören şey kablodur.

Kullanılması gereken kablo tipi:

Halogen Free – Alev İletmeyen Yangın Alarm Kablosu (genellikle JH(St)H, NHXH veya eşdeğerleri)

Sebebi:

• zehirli gaz çıkarmaz

• dumanı azdır

• iletişimi yangın sırasında belirli süre devam ettirir

PVC kablo ile yapılan yangın hattı, yangın başladığında ilk 3–5 dakika içinde devre dışı kalabilir. Bu durumda sağlam dedektör bile panelle konuşamaz.

Adresli Sistem Kablolaması

• Loop (halka) mantığı vardır

• Hat kopsa bile sistem çalışmaya devam eder

• T bağlantı (spur) yapılmamalıdır

• EOL direnci kullanılmaz

Konvansiyonel Sistem Kablolaması

• Zone hattı şeklindedir

• Hattın sonuna EOL (End Of Line) direnci konur

• Hat koparsa panel arıza verir

• Dedektör sayısı sınırlıdır

En sık saha hatası: adresli hatların yıldız bağlantı yapılmasıdır. Bu durum haberleşme hatalarına ve sahte alarmlara neden olur.

3) Dedektör Yerleşimi ve Asma Tavan Detayları

Dedektörler sadece tavana yerleştirilen cihazlar değildir, hava hareketini “okuyan sensörlerdir”.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Klima üfleme menfezinin önüne konulmamalı

• Kapı üstüne yerleştirilmemeli

• Buharlı alanlara duman dedektörü konulmamalı (ısı dedektörü tercih edilir)

• Tavan yüksekliği arttıkça dedektör aralığı düşürülmelidir

Asma Tavan Dedektörleri ve LED İndikatör

En çok ihmal edilen ama sahada en çok sorun çıkaran detaylardan biridir.

Eğer dedektör asma tavanın içine konuluyorsa:

Mutlaka harici LED indikatör kullanılmalıdır.

Sebep:Yangın alarmında panel “3. kat open office 7 no’lu dedektör” uyarısı verir.Ama dedektör asma tavanın içindeyse personel alarmın hangi odada olduğunu bulamaz. Tavan sökülmeden dedektör tespit edilemez.

LED indikatör, dedektörün duvar dışında görünen küçük alarm lambasıdır ve müdahale süresini ciddi şekilde kısaltır.

4) I/O Modülleri ve Yangın Senaryosu (En Kritik Tasarım Aşaması)

Yangın algılama sistemi sadece siren çaldırmak için kurulmaz. Asıl amacı binayı güvenli moda almaktır. Bunu sağlayan ekipmanlar I/O (Input/Output) modülleridir.

Yangın algılama paneli bu modüller üzerinden diğer sistemlerle konuşur.

Yangın Anında Yapılabilecek Senaryolar

• Manyetik kapı tutucuların enerjisi kesilir → kapılar kapanır

• Kartlı geçiş turnikeleri serbest moda geçer

• Asansörler yangın katına gitmeden zemin kata iner

• Havalandırma santralleri durur

• Duman damperleri kapanır

• Jet fanlar çalışır

• Basınçlandırma fanları devreye girer

• Gaz kesme vanası kapanır

• Jeneratör otomatik devreye girer

• Anons sistemi tahliye mesajı yayınlar

Örneğin:Bir otelde yangın çıktığında siren çalması yeterli değildir. Koridor kapılarının kapanması, merdiven basınçlandırma fanlarının çalışması ve asansörlerin kullanım dışı kalması gerekir. Bunların tamamı I/O modülleri ile sağlanır.

5) Butonlar, Sirenler ve Flaşörler

Yangın Butonları

• Kaçış yolları üzerinde olmalı

• Yer yüksekliği yaklaşık 110–140 cm

• Kapı yanında konumlandırılmalı

Siren Yerleşimi

• Her noktada duyulabilir olmalı

• Gürültülü alanlarda flaşörlü tip kullanılmalı

• Otel odalarında kapı arkası değil girişe yakın olmalı

  
  

6) Panel ve Güç Kaynağı Detayları

• Yangın paneli giriş katında ve kolay ulaşılabilir yerde olmalı

• Güvenlik personeli görebilmeli

• Ayrı sigortadan beslenmeli

• Aküler en az 24 saat bekleme + 30 dk alarm süresini karşılamalı

Yangın sistemi, elektrik kesildiğinde çalışmıyorsa aslında hiç yoktur.

7) Test ve Devreye Alma

Devreye almada yapılması gerekenler:

• Her dedektör tek tek test edilmeli

• Her buton denenmeli

• Senaryolar çalıştırılmalı

• Fanlar ve kapılar gerçekten tepki veriyor mu kontrol edilmeli

• Panelden gelen alarm ile sahadaki cihaz aynı mı doğrulanmalı

Sadece panelden alarm görmek devreye alma değildir. Senaryonun fiziksel olarak çalışması gerekir.

Sonuç

Yangın algılama sistemi bir binanın en pahalı sistemi değildir, fakat en hayati sistemidir.Doğru projelendirilmiş ve doğru kablolanmış bir sistem:

• yangını erken fark eder

• tahliyeyi hızlandırır

• panik oluşmasını engeller

• can kaybını önler

Unutulmaması gereken en önemli gerçek şudur:Yangın algılama sisteminin değeri, yangın çıktığı gün anlaşılır. O gün sistem hatayı affetmez; proje ve uygulama ne kadar doğruysa, sonuç da o kadar güvenli olur.