Yeni Yapılan Bir Elektrik Panosunu Teslim Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Bir projede firmaya yeni bir elektrik panosu yaptırıldıysa, iş aslında pano sahaya geldiğinde bitmiş olmaz, başlar. Çünkü doğru kontrol edilmeden devreye alınan bir pano; ekipman arızalarına, sürekli sigorta atmasına, hatta yangına kadar giden ciddi problemlere sebep olabilir.

Pano üretici firma panoyu imal eder, ancak son sorumluluk projeyi yaptıran ve kabulünü yapan teknik personeldedir. Bu nedenle pano, enerji verilmeden önce mutlaka tek hat şemasına göre detaylı şekilde kontrol edilmelidir.

Aşağıda, yeni yapılmış bir panoyu teslim alırken adım adım yapılması gereken kontroller yer almaktadır.

1) Tek Hat Şemasına Uygunluk Kontrolü (En Kritik Kontrol)

Kontrole başlamadan önce yapılacak ilk şey:Elinize tek hat şemasını almak.

Pano kapağı açılır ve şema ile içerisi birebir karşılaştırılır.

Kontrol edilmesi gerekenler:

• Ana şalter amperi projedeki ile aynı mı?

• Çıkış sayıları doğru mu?

• Her hat için öngörülen sigorta gerçekten o hatta bağlanmış mı?

• Kompanzasyon, UPS, klima, priz ve aydınlatma hatları doğru ayrılmış mı?

• Yedek hatlar bırakılmış mı?

Sahada en sık karşılaşılan hata şudur:Projede 16A olması gereken hat 25A sigortaya bağlanır.Bu durumda sigorta hattı korumaz, kablo yanar.

Pano doğru görünse bile tek hat şemasına uymuyorsa teknik olarak hatalı kabul edilir.

2) Sigorta ve Şalterlerin Doğru Seçilmesi

Her sigorta kabloyu korumak için vardır, cihazı değil.

Kontrol sırasında şu sorular sorulmalıdır:

• Sigorta değeri kablo kesitine uygun mu?

• C tipi mi, B tipi mi, D tipi mi doğru seçilmiş mi?

• Motor hatlarında motor koruma şalteri kullanılmış mı?

• Ana şalter kesme kapasitesi yeterli mi (kA değeri)?

Örnek:

• 3x2,5 mm² kablo → genellikle 16A sigorta

• 3x1,5 mm² kablo → genellikle 10A sigorta

Daha büyük sigorta seçmek koruma sağlamaz, sadece arızayı gizler.

3) Bara Sisteminin Kontrolü

Yeni panolarda en kritik noktalardan biri baralardır. Panonun “otoyolları” burasıdır.

Kontrol edilmesi gerekenler:

Faz Barası

• R, S, T fazları ayrı ve düzenli mi?

• Köprülemeler düzgün yapılmış mı?

• Gevşek bağlantı var mı?

Nötr Barası

• Tüm nötr iletkenleri aynı baraya mı bağlı?

• Nötr barası izole mi (gövdeye temas etmiyor mu)?

Topraklama Barası

• Pano gövdesi baraya bağlı mı?

• Kapak üzerinde topraklama fleksi var mı?

• Tüm priz ve cihaz toprakları bu baraya mı geliyor?

Toprak barası olmayan pano tamamlanmamış pano demektir.

4) Kablolama ve Renk Kodları

İyi yapılmış bir pano, kapağı açıldığında anlaşılır. Kabloların düzeni ve renkleri ilk izlenimi verir.

Standart renkler:

• Sarı/Yeşil → Toprak (PE)

• Mavi → Nötr (N)

• Kahverengi/Siyah/Gri → Fazlar (R-S-T)

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Nötr iletkeni faz rengi olmamalı

• Toprak iletkeni başka amaçla kullanılmamalı

• Aynı hattan çıkan kablolar numaralandırılmış olmalı

• Kablolar klemens üzerinden mi çıkıyor yoksa sigortaya direkt mi girilmiş?

Özellikle nötr ve toprak hatlarının karıştırılması, kaçak akım rölesinin sürekli atmasına sebep olur.

5) Klemens ve Bağlantı Kalitesi

Pano imalat hatalarının çoğu burada ortaya çıkar.

Kontrol edilirken:

• Tüm kablolar pabuçlu mu?

• Çok telli kablolar yüksüksüz sıkılmış mı?

• Klemensler numaralı mı?

• Aynı klemense birden fazla kablo sıkılmış mı?

Bir vida gevşekliği zamanla ısınmaya, ısınma izolasyon erimesine, erime de kısa devreye dönüşür.

6) Etiketleme ve Dokümantasyon

Profesyonel bir pano, kapağı açıldığında kullanıcıyı yormaz.

Olması gerekenler:

• Her sigorta etiketli

• Hat isimleri yazılı

• Tek hat şeması pano kapağında

• Malzeme listesi mevcut

• Uyarı etiketleri (380V, tehlike vb.) bulunuyor

Etiket olmayan panoda arıza bulmak gece karanlığında adres aramaya benzer.

7) Testler (Enerji Verilmeden Önce ve Sonra)

Enerji vermeden önce:

• İzolasyon kontrolü

• Süreklilik (topraklama) kontrolü

• Faz-nötr kısa devre kontrolü

Enerji verildikten sonra:

• Faz sırası kontrolü

• Gerilim ölçümü (faz-faz, faz-nötr)

• Kaçak akım rölesi test butonu

• Boşta akım kontrolü

Faz sırası hatalıysa motorlar ters döner ve devreye alınan sistem çalışmaz.

Sonuç

Yeni yapılmış bir pano, dışarıdan ne kadar düzgün görünürse görünsün kontrol edilmeden güvenli kabul edilemez.Tek hat şemasına uygunluk, doğru sigorta seçimi, baraların düzeni, topraklama ve kablolama kalitesi bir panonun gerçek kalitesini belirler.

Unutulmamalıdır ki bir pano kabulü, yalnızca teknik bir işlem değildir. Bu işlem:

• tesis güvenliğini,

• ekipman ömrünü,

• iş sürekliliğini,

• ve insan hayatını

doğrudan etkiler.

Doğru kontrol edilen bir pano sessiz çalışır.Hatalı pano ise arıza çıkarmadan önce mutlaka küçük ipuçları verir. Önemli olan, o ipuçlarını enerji vermeden yakalayabilmektir.